Dr Patrycja Prządka-Giersz


Kontakt: przadka@al.uw.edu.pl

Zainteresowania i specjalizacja:

Antropologia, archeologia i ikonografia kultur prekolumbijskich obszaru andyjskiego, głównie z północnego wybrzeża Peru w Późnych Okresach Przedhiszpańskich i początkach konkwisty hiszpańskiej (900/1000-1533 n.e.)

Przebieg pracy naukowej i projekty badawcze:

Od 1999 brała udział w trzech projektach archeologicznych na terenie Peru: Taller del Campo Lomas de Lurín na stanowisku Pueblo Viejo niedaleko Limy (Peru), Proyecto Nasca na stanowisku Cahuachi na płaskowyżu Nasca, jak również w Proyecto Arqueológico Condesuyos w okolicach wulkanu Nevado Coropuna, w departamencie Arequipa, w południowym Peru. W 2000 roku brała udział w Proyecto Arqueológico Huacas del Sol y la Luna niedaleko dzisiejszego miasta Trujillo, na północy Peru, pracując na jednym z sektorów świątyni Huaca de la Luna. W tym samym roku rozpoczęła pracę nad największą na świecie kolekcją naczyń kultury Moche, mieszczącą się w prywatnym muzeum Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera w Limie. Celem tych badań było przeprowadzenie studium ikonograficznego najwyższego bóstwa panteonu Moche, które pojawia się w różnych kontekstach począwszy od plastycznej dekoracji naczyń ceramicznych, a skończywszy na zdobieniu murów świątyń. Wyniki tych badań zostały zawarte w pracy magisterskiej, a większa ich część została zamieszczona w wydanej książce El mundo sobrenatural mochica. Imágenes escultóricas de las deidades antropomorfas en el Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera, napisanej wspólnie z Krzysztofem Makowskim z Pontyfikalnego Uniwersytetu Katolickiego w Limie i Miłoszem Gierszem z Instytutu Archeologii UW.

Od 2002 roku, dzięki otrzymaniu dwóch kolejnych stypendiów badawczych Komitetu Badań Naukowych prowadzi własny autorski Projekt Archeologiczny Valle de Culebras na północno-centralnym wybrzeżu Peru kierowany we współpracy pomiędzy Ośrodkiem Badań Prekolumbijskich UW (dawna Andyjska Misja Archeologiczna) i Papieskim Uniwersytetem Katolickim w Limie. W 2004 roku jako współautorka wydała publikację monograficzną Sitios arqueológicos de la zona del valle de Culebras. Vol. I. Valle bajo poświęconą stu siedmiu nowoodkrytym stanowiskom archeologicznym. W grudniu 2009 roku obroniła na Wydziale Historycznym UW pracę doktorską dotyczącą przemian społeczno-kulturowych i struktury osadniczej na północno-centralnym wybrzeżu Peru w ostatnim pięćsetleciu poprzedzającym konkwistę hiszpańską (Patrones de asentamieniento y transformaciones sociopoliticas en la costa norcentral del Perú durante los Periodos Tardíos: el caso del valle de Culebras).

Od stycznia 2006 roku pracuje w Ośrodku Badań nad Tradycją Antyczną (obecnie IBI AL) w ramach Laboratorium „Spotkania Dawnych Kultur” (od kwietnia 2008 - Laboratorium „Spotkania Starego i Nowego Świata").

Wybrane publikacje:

  • P. Prządka, M. Giersz, Sitios arqueológicos de la zona del valle de Culebras, Vol. I, Valle bajo, Polskie Towarzystwo Studiów Latynoamerykanistycznych, Warszawa 2004;
  • P. Prządka, M. Giersz, K. Makowski, El mundo sobrenatural mochica. Imágenes escultóricas de las deidades antropomorfas en el Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera Lima, Fondo Editorial de la Pontificia Universidad Católica del Perú, Lima 2005;
  • P. Prządka, Zarys dziejów kultur andyjskch, w: Wielka Historia Świata, t. IX, Kraków 2002;
  • P. Prządka, Atlas Zabytków Świata, hasła dotyczące stanowisk archeologicznych z terenów Ameryki Północnej oraz architektury kolonialnej Ameryki Południowej, Arkady, Warszawa 2002;
  • P. Prządka, M. Giersz, Badania archeologiczne w dolinie rzeki Culebras na północno – centralnym wybrzeżu Peru: wyniki prac terenowych w sezonie 2002, „Światowit”, Warszawa 2004;
  • P. Prządka, J. Olko, Po drugiej stronie Atlantyku, w: Wielka Historia Świata, t. 4, Kraków 2004;
  • P. Prządka, Przed Inkami, w: Wielka Historia Świata, t. 7, Kraków 2004;
  • P. Prządka, Miłosz Giersz, Las imágenes escultóricas de los seres sobrenaturales Mochica en la colección del Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera y el problema de la identificación de las deidades: una aproximación estadística, w: Actas de la Primera Conferencia Internacional de Jovenes Investigadores sobre la Cultura Mochica; Dumbarton Oaks 2004;
  • P. Prządka-Giersz, M. Giersz, Variabilidad y personalidad iconográfica de las deidades antropomorfas mochica: una aproximación estadística, “Estudios Latinoamericanos 25”, Poznań 2005;
  • P. Prządka-Giersz, M. Giersz, Las imágenes escultóricas de los seres sobrenaturales Mochica en la colección del Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera y el problema de la identificación de las deidades: una aproximación estadística, w: Arqueología Mochica. Nuevos Enfoques, red. L.J. Castillo Butters, H. Bernier, G. Lockard, J. Rucabado Jong, s. 219-230. Fondo Editorial de la Pontificia Universidad Católica del Perú, Institut Français d ´ Études Andines & Dumbarton Oaks Research Library and Collection, Lima 2008;
  • P. Prządka-Giersz, M. Giersz, Cronología cultural y patrones de asentamiento prehispánico en el valle del río Culebras, „ARKEOS. Revista Electrónica de Arqueología” 2009, nr 11 - Octubre, Pontificia Universidad Católica del Perú, Lima 2009, (http://mileto.pucp.edu.pe/arkeos/content/view/232/68/);
  • P. Prządka-Giersz, M. Giersz, Pre-Hispanic Settlement Patterns in the Culebras Valley, North Coast of Peru: The Preliminary Results to Date, w: The Nature and Culture of Latin America. Review of Polish Studies, red. Z. Mirek, A. Flakus, A. Krzanowski, A. Paulo, Polish Academy of Sciences, Kraków 2009.

Działalność translatorska:
P. Prządka, M. Giersz, przekład z języka hiszpańskiego książki M.Rostworowskiej: Historia Państwa Inków, opatrzony ponad 50 przypisami tłumaczy i słownikiem terminów z języka keczua autorstwa tłumaczy. (M. Rostworowska, Historia Państwa Inków, CESLA UW, Biblioteka Narodowa, Warszawa 2004; reedycja nakładem wydawnictwa PIW w 2007 r.).