Prof. dr hab. Paweł Stępień


Kontakt: pawel.stepien@uw.edu.pl
PAWEŁ STĘPIEŃ, ur. 1969, literaturoznawca, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1991-2008 pracownik Instytutu Literatury Polskiej (Wydział Polonistyki), od 2008 pracownik Instytutu Badań Interdyscyplinarnych „Artes Liberales”, a obecnie Wydziału „Artes Liberales”. Od 2007 członek komitetu redakcyjnego rocznika „Prace Filologiczne. Seria Literaturoznawcza”. Od 2010 członek Rady Redakcyjnej "Przeglądu Humanistycznego". Od 2012 członek Komitetu Redakcyjnego serii Studia Staropolskie. Series Nova (Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, Warszawa). Od 2009 opiekun Koła Naukowego „Mishellanea” przy Kolegium MISH UW oraz Pisma Studentów MISH UW „Mishellanea”, od 2011 opiekun Interdyscyplinarnego Koła Kultury Staropolskiej MISH UW. W latach 2002-2005 prodziekan Wydziału Polonistyki. W latach 2007-2016 Pełnomocnik Rektora Uniwersytetu Warszawskiego ds. Jakości Kształcenia. Wypromował 3 doktorów (Paweł Kozioł, Ewa Rot, Katarzyna Zimek).
Zainteresowania badawcze

Dzieła literatury dawnej jako mikrokosmos kultury, literatura polska w kontekście filozofii i teologii, zwłaszcza średniowieczna literatura religijna w kontekście ówczesnej teologii, estetyki, poetyki, inspiracje platońskie literatury polskiej XVI i XVII w., libertynizm w poezji polskiej XVII w., poezja polska XX w. wobec tradycji kultury epok dawnych.

Najważniejsze publikacje

Książki autorskie:
  1. Poeta barokowy wobec przemijania i śmierci. Hieronim Morsztyn – Szymon Zimorowic – Jan Andrzej Morsztyn. Warszawa 1996 (rozprawa doktorska).
  2. (ze Stanisławem Falkowskim) Żyrafa, czyli po co i jak czytać poetów współczesnych. Warszawa 2000. Tu cztery studia interpretacyjne: a) [Czechowicz] Przeczucia i współczucie; b) [Baczyński] Ku bramom blasku; c) [Świrszczyńska] Ołówkiem cierpienia; d) [Karpowicz] W imię człowieka.
  3. Z literatury religijnej polskiego średniowiecza. Studia o czterech tekstach: „Kazanie na dzień św. Katarzyny”, „Legenda o św. Aleksym”, „Lament świętokrzyski”, „Żołtarz Jezusow” . Warszawa 2003 (rozprawa habilitacyjna). Pełny tekst książki.
  4. (ze Stanisławem Falkowskim) Ciężkie norwidy. Subiektywny przewodnik po literaturze polskiej. Warszawa 2009. Tu piętnaście studiów i szkiców interpretacyjnych o literaturze różnych epok: a) Hierarchia miłości i piec utrapienia. Legenda o św. Aleksym; b) Łaskawy sen i święta matematyka, czyli co wspólnego ma fraszka Kochanowskiego Do snu z traktatem Kopernika O obrotach sfer niebieskich?; c) Gorzka światowa rozkosz. O poezji Jana Andrzeja Morsztyna; d) Z Bieszczadu łez do ogrodu niebios. O poezji Wacława Potockiego; e) Płaczący posąg. Bo to jest wieszcza najjaśniejsza chwała... Juliusza Słowackiego; f) Szkice węglem – przewrotna epopeja (w rozdz. Trzy wezwania Henryka Sienkiewicza); g) Gorzki śmiech, współczucie, niebiańska jałmużna. Filozof Jana Kasprowicza; h) Myśl bałamutna, zmierzch, noc i świt. O poezji Leopolda Staffa; i) Podziemna Golgota i ja – twój brat. Do siostry Bolesława Leśmiana; j) Mieszkanie, dom z ogrodem i ocean wieczności. O poezji Juliana Tuwima; k) Ryk ludów, płacz ludzi, żal. O wierszu Józefa Czechowicza Żal; l) Pająk, poeta i nieprzeniknione tajemnice. O wierszu Czesława Miłosza Pająk; ł) Pod prąd czarnej fali. Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego; m) Zielona róża i odrażająca prawda. O poezji Tadeusza Różewicza; n) Uczeń rzeki. O wierszu Do rzeki Zbigniewa Herberta.
  5. Śmiech w czasach ostatecznych. Tematyka religijna w "Figlikach" Mikołaja Reja. Warszawa 2013. Pełny tekst książki.
Redaktor i współautor tomów zbiorowych i edycji:
  1. Inspiracje platońskie literatury staropolskiej. Pod red. A. Nowickiej-Jeżowej i P. Stępnia. Warszawa 2000. Tu obszerne studium: „Na niebie wszystkie rzeczy dobrze są zrządzone” – harmonia wszechświata a mikrokosmos folwarku. O „Żeńcach” Szymona Szymonowica i ich związkach z myślą neoplatońską oraz uwagi interpretacyjne nt. utworów: Konrada Celtisa Ad Sepulum dissidemonem, Andrzeja Krzyckiego In Ioannem Górski de Miłosław, In eundem, In eundem, Jana Dantyszka, In Copernici libellum epigramma, Klemensa Janickiego Ad Polonos proceres, Pieśni VI z Fragmentów Jana Kochanowskiego.
  2. Encyklopedia szkolna Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych. Literatura. Wiedza o kulturze. Warszawa 2006 (red. naukowy działu Literatura staropolska, autor 17 haseł).
  3. Kazanie na dzień Wszech Świętych (tzw. praskie). Wstęp R. Mazurkiewicz i W. Wydra. Komentarz źródłowy R. Mazurkiewicz i P. Stępień. Transliteracja W. Wydra we współpracy z W. Twardzikiem. Transkrypcja E. Belcarzowa i W. Twardzik we współpracy z R. Mazurkiewiczem i W. Wydrą. Poznań 2008.
  4. „Kazania świętokrzyskie”. Nowa edycja. Nowe propozycje badawcze. Pod red. P. Stępnia. Współpraca H. Tchórzewska-Kabata, I. Winiarska-Górska. Warszawa 2009.
  5. Widzenie Polikarpa. Średniowieczne rozmowy człowieka ze śmiercią. Pod red. A. Dąbrówki i P. Stępnia. Warszawa 2014 (Studia Staropolskie. Series Nova 37 [93]). Tu obszerne studium: "Czyż nie uczynił Bóg głupstwem mądrości świata?" (1 Kor 1, 20). Mądrość mędrców i mądrość Boża w "Rozmowie mistrza Polikarpa ze Śmiercią". Pełny tekst artykułu.
Pozostałe ważniejsze publikacje:
  1. Wirydarzowy „chwast i pokrzywy”– utwory zamazane w „Wirydarzu poetyckim” Jakuba Teodora Trembeckiego. Z rękopisu odczytał, oprac. i podał do druku P. Stępień. „Ogród” 1992, nr 1, nr 2, nr 3.
  2. Racje żywych i racje umarłych: Ismena i Antygona. „Teksty Drugie” 1992, nr 6. Pełny tekst artykułu.
  3. Cykl jako droga do nieśmiertelności. O „Roksolankach” Szymona Zimorowica [w zbiorze:] Od Kochanowskiego do Mickiewicza. Szkice o polskim cyklu poetyckim. Red. B. Kuczera-Chachulska. Warszawa 2004. Pełny tekst artykułu.
  4. Przed prawdziwym wizerunkiem Boga – o pieśni Władysława z Gielniowa „Jasne Krystowo oblicze” [w zbiorze:] „Cantando cum citharista”. W pięćsetlecie śmierci Władysława z Gielniowa. Pod red. R. Mazurkiewicza. Studia Staropolskie, Series Nova 12 (68). Warszawa 2006. Pełny tekst artykułu.
  5. O wolności w średniowiecznej literaturze religijnej w Polsce [w zbiorze:] Humanitas i christianitas w kulturze polskiej. Pod red. M. Hanusiewicz-Lavallee. Warszawa 2009. Pełny tekst artykułu.
  6. Compassio Christi? O figliku Mikołaja Reja Baba, co w Pasyją płakała. „Prace Filologiczne. Seria Literaturoznawcza” 59 (2010).
  7. Meditatio mortis według Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego. Tekstualia 2011, nr 2. Pełny tekst artykułu.
  8. O problemach badania śladu autorskiego w kazaniu średniowiecznym na przykładzie„Kazania na Narodzenie Pańskie” z „Kazań świętokrzyskich” [w zbiorze:] Kaznodziejstwo średniowieczne. Teksty, atrybucje, audytorium. Polska na tle Europy. Red. K. Bracha, współpraca A. Dąbrówka. Warszawa 2014, s. 107-124. Pełny tekst artykułu

Zainteresowania pozanaukowe
Felis domestica